​* Dziękujemy Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego za możliwość zareklamowania tej wartościowej książki.
​

LENA
Lena miała 9 lat, gdy po raz pierwszy trafiła do gabinetu terapeutycznego. Jej oczy były pełne nieufności, a ręce mocno zaciśnięte na rękawie bluzy. Od pół roku mieszkała z ciotką, po tym jak jej mama trafiła do szpitala psychiatrycznego w wyniku załamania nerwowego po przemocy domowej. Lena była świadkiem wszystkiego.
 
Podczas pierwszych spotkań nie mówiła prawie nic. Na pytania odpowiadała jednym słowem. Dopiero gdy terapeutka zaprosiła ją do stworzenia „Książki Bohaterki", Lena powoli zaczęła rysować – najpierw burzę, potem schronienie, aż w końcu... siebie.
 
Z pomocą metafory „bohaterki, która przeżyła burzę", Lena zaczęła opowiadać swoją historię – nie jako bezradne dziecko, ale jako ktoś, kto przetrwał. To kluczowe założenie narracyjnej terapii: oddać dziecku rolę narratora własnego życia, nie tylko ofiary losu.
 
KACPER
Kacper miał 11 lat i trafił na terapię po serii agresywnych zachowań w szkole. Rzucał krzesłami, uciekał z lekcji, a raz próbował uderzyć nauczycielkę. Jego mama mówiła: „On się psuje. Nie wiem, co z nim zrobić.”
 
Podczas jednej z pierwszych sesji, gdy terapeutka zaproponowała zabawę z figurkami, Kacper ustawił w kącie figurkę „chłopaka z czerwonymi oczami”. Na pytanie, kim on jest, odpowiedział: „To ten, którego wszyscy widzą. Ale to nie ja.”
 
To był punkt zwrotny. Z pomocą opowieści o „dwóch chłopcach" – tym, którego widzi świat i tym, który naprawdę jest w środku – Kacper zaczął nazywać uczucia: wstyd, lęk, samotność. Okazało się, że w domu panowała napięta atmosfera – ojciec Kacpra zmarł nagle rok wcześniej, a mama wpadła w depresję. Nikt nie rozmawiał o stracie. Agresja Kacpra była językiem, który miał zastąpić milczenie.
 
Dzięki sesjom rodzinno-terapeutycznym, w których mama mogła również podzielić się swoją historią, relacja między nimi zaczęła się odbudowywać. Mama usłyszała Kacpra po raz pierwszy – i zaczęła widzieć nie „problematycznego ucznia”, ale chłopca w żałobie.

SARA
Sara miała 7 lat i była ofiarą molestowania przez sąsiada. Rodzina nie chciała o tym mówić – „bo przecież już po wszystkim”. Dziewczynka zaczęła moczyć się w nocy, izolować i panicznie bała się mężczyzn.
 
Terapeutka poprosiła Sarę, by wspólnie stworzyły „pudełko tajemnic” – miejsce, do którego można włożyć rzeczy, o których trudno mówić. Sara włożyła tam kartkę z narysowanym cieniem. Przez kolejne tygodnie ten cień miał różne nazwy: „Zamrożenie”, „Milczek”, „Stracholudek”.
 
Dzięki metaforze pudełka Sara powoli oddzielała siebie od doświadczenia. Nauczyła się mówić: „To nie ja jestem zła, tylko to, co się wydarzyło, było złe.” Stopniowo też zaczęła opowiadać, co ją koi, co jej pomaga, gdzie czuje się bezpieczna. Rodzice, choć początkowo oporowali przed terapią, zaczęli rozumieć, jak ważne jest, by historia Sary nie była tabu.

LENA, KACPER, SARA
Historie Leny, Kacpra i Sary pokazują, jak różne może być oblicze traumy – ale też, jak uniwersalne są potrzeby dzieci: by być wysłuchanym, zrozumianym, a przede wszystkim by mieć prawo do własnej narracji. Trauma nie kończy się w chwili, gdy zdarzenie przemija. Ona żyje w opowieściach, które dzieci opowiadają – lub nie potrafią opowiedzieć – o sobie samych.
 
Sabine Vermeire, w swojej przełomowej książce „Systemowa i narracyjna terapia traumy u dzieci”, przypomina nam, że leczenie traumy to nie tylko gaszenie pożarów przeszłości, ale również budowanie nowych mostów do przyszłości. Jej podejście, łączące perspektywę systemową i narracyjną, daje dzieciom szansę na odzyskanie głosu i poczucia sprawczości poprzez opowieść. Autorka pokazuje, że skuteczna terapia to nie tylko „leczenie objawów”, ale tworzenie nowej, wspierającej opowieści w kontekście relacji, jakie otaczają dziecko. To proces, w którym dziecko przestaje być „nosicielem traumy”, a staje się autorem historii, którą może – i chce – dalej pisać.
 
Vermeire podkreśla, że dziecko nie istnieje w próżni – jego cierpienie rezonuje w systemie rodzinnym. Terapia nie może ograniczać się tylko do pracy z dzieckiem – potrzebne jest zaangażowanie opiekunów, krewnych, a czasem nawet szkoły czy instytucji. Książka Vermeire nie daje łatwych recept. Zamiast tego uczy nas pokory wobec dziecięcego świata i znaczenia odkrywania historii, które zostały przerwane przez traumę. Dziecko, dzięki bezpiecznej przestrzeni, może nie tylko opowiedzieć to, co się wydarzyło – ale też nadać temu nowe znaczenie.
 
Sabine Vermeire proponuje podejście oparte na współtworzeniu historii, na empatii i systemowym spojrzeniu. Terapia nie polega tu na „naprawianiu dziecka", ale na odbudowie jego tożsamości w oparciu o siłę, jaką w sobie nosi – choć często o niej zapomina.
 
* Dziękujemy Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego za możliwość zareklamowania tej wartościowej książki.

Toksyczne związki„Najwspanialszą rzecz, jaką możesz zrobić dla swoich dzieci, to kochać swojego współmałżonka". Ten cytat Covey’a wzbudził na naszym blogu wiele kontrowersji. Życie nie zawsze jest bajką, o czym świadczą Wasze wpisy i my o tym wiemy.

Z jednej strony o miłość należy  dbać, należy ją pielęgnować, czuwać, by żar nie przygasł, bez względu na to, czy minęło pięć, dziesięć, czy trzydzieści lat po ślubie, ale z drugiej strony nie można zapominać o własnej godności i pewnych granicach, których przekraczać nie należy.

Czasami chuchanie i dmuchanie nie jest łatwe, ale należy próbować. Często brak czasu, stres powodują, że ludzie zaczynają się od siebie oddalać. Napięcia rosną, konflikty zostają nierozwiązane. Niekiedy pojawiają się „doradcy”, którym zależy na podsycaniu wzajemnej niechęci. I co wówczas można zrobić? Sposobem może być znalezienie czasu na rozmowę i wsłuchanie się  w potrzeby drugiej osoby. Jeżeli to nie pomoże, warto poprosić o wsparcie kogoś, kto spojrzy z innej perspektywy. Bliscy, przyjaciele, terapia, to koła ratunkowe, z których warto skorzystać. Do sposobów na ratowanie związku będziemy jeszcze wracały w naszych postach. Bywają niestety niekiedy drogi, z których nie ma już powrotu, ale to ostateczność.

​Jak daleko można zajść i jak długo pielęgnować uczucie do współmałżonka, kiedy ta troska i odpowiedzialność  jest jednostronna? Na pewno kosztem nie może być utrata szacunku do własnej osoby. Miłość do mężczyzny, dzieci, ojca, matki nie może być bowiem silniejsza od naszej godności. Nie można bowiem kochać drugiego człowieka, nie kochając i  nie szanując samego siebie. Miłość bliźniego musi zacząć się od miłości własnej.

Kinga, atrakcyjna trzydziestopięciolatka, straciła w  związku, który trwał dziesięć lat swoją niezależność, podporządkowała się mężczyźnie, który odbierał jej każdego dnia prawo decydowania o sobie, godność, w końcu całkowicie ją od siebie uzależniając. Ania, wykształcona, drobna czterdziestolatka, upokarzana, poniżana i manipulowana, najczęściej poczuciem winy. Słyszała wciąż, iż jest do niczego, że jest fatalną żoną i matką. W  końcu zaczęła w to wierzyć. Wiele kobiet, jak pokazują wyniki badań, tkwi w toksycznych związkach. Nie potrafią powiedzieć „dość”, nie umieją postawić granic. To wszystko trwa zwykle latami. Granica jest przesuwana powoli.

Dlaczego kobiety tkwią w takich małżeństwach? Pierwszym powodem są dzieci. Kobiety tłumaczą sobie często, że najważniejsze jest dobro dzieci, które muszą przecież rozwijać się w rodzinie pełnej. Pytanie, czy większej krzywdy nie wyrządza się dzieciom, skazując je na takie życie?  Druga sprawa to lęk. Kobiety boją się, że sobie same nie poradzą. Przecież codziennie słyszały, że są nic nie warte, niczego nie umieją. Niekiedy mają  niskie poczucie własnej wartości, które wyniosły z domu rodzinnego, które spowodowało, że nie mają żadnych wymagań, zadawalają się każdym okruszkiem, cieszą się, że ktoś  koło nich jest i nie sądzą, by zasługiwały  na coś dobrego. Uważają, że lepsza taka miłość, niż żadna. Jest też wiele kobiet, które pomimo wszystko kochają i wierzą w siłę swojej miłości. Wiele znoszą, wierząc, że ich uczucie zdziała cuda i zmieni mężczyznę. Niekiedy też względy religijne powodują, że kobieta tkwi latami w chorym związku. Uważa, że jest to krzyż, który powinna nieść pokornie na swoich ramionach. Tymczasem jest to błędne myślenie, niezgodne z nauką Kościoła.


​Wiele kobiet broni i chroni swojego gniazda. Jak lwice nie pozwalają, by ktokolwiek cokolwiek złego powiedział na ich mężów. Kryją prawdę przed rodziną i przyjaciółmi.  Ale niekiedy przychodzi kres. Często dzieci, które latami okłamywały, wybielając tatusia, zaczynają dorastać i widzieć dokładnie, w jakiej rodzinie żyją. Do matki zaczyna wówczas stopniowo docierać, jaki może być dalszy scenariusz, jakie mogą być konsekwencje. Wiedzą, że jest duże prawdopodobieństwo, że córki dorastające w takiej rodzinie w przyszłości przyjmą postawę dziewczynki do bicia, chłopcy natomiast wejdą w rolę agresora. Tak może się stać, gdyż dzieci kształtują swoje  postawy drogą modelowania (rodzic jest dla nich modelem, wzorem, który naśladują). Niekiedy dochodzi do przekroczenia kolejnych granic i to jest impulsem do zmiany. Czasami ktoś bliski potrząśnie, otworzy oczy i przemówi do rozsądku.

Co wówczas może kryć się za zakrętem? Wiele kobiet boi się tej zmiany. Nawet jeśli dostrzegą, że żyją w piekle, nawet jeżeli strach jest potężny, lęk przed nieznanym  paraliżuje je i nie pozwala zrobić kroku naprzód. Niekiedy nie widzą wyjścia z potrzasku i ich obawy są słuszne. Kobiety będące ofiarami przemocy zostają z niczym. Prawo nie staje po ich stronie, nie mają pomocy państwa. Zamykając drzwi, niekiedy muszą się pogodzić z pozostawieniem dorobku swojego życia. I co dalej?

Nie są to proste decyzje. Każdy musi je podjąć w zgodzie z własnym sumieniem. Choć ta zgoda z samym sobą nie ułatwia trudnej drogi, którą będą miały do pokonania. Ważne, by być otoczonym ludźmi, którzy pomogą odzyskać wiarę we własne siły, uwolnić się od poczucia winy, wyzwolić  od poczucia krzywdy. Nie jest to proste, ale możliwe. Trzeba wyjść z pewnej granej latami roli i wejść w rolę kobiety świadomej, silnej i pewnej siebie, która kocha przede wszystkim siebie, między innymi  po to, by kochać też tych, którzy tego uczucia nie podepczą.
​

Jeżeli przeżywasz trudne chwile, nie możesz poradzić sobie z tłumionymi uczuciami, targają Tobą emocje - pomożemy CI. O ile chcesz skorzystać  z naszej wiedzy i doświadczenia, zapraszamy na porady on line. Wielu osobom pomogłyśmy, pomożemy i Tobie :) Możemy pomóc Ci inaczej patrzeć na świat... bo przecież wszystko zaczyna się w naszej głowie! ​