Michalina w dzieciństwie słyszała od rodziców mało pozytywnych słów na swój temat. Ciągle tylko jakieś narzekania, zwracanie uwagi: coś źle zrobiła, czegoś nie dopełniła, zapomniała o czymś. Dzień zaczynał się napominaniem i kończył się negatywnymi informacjami. I tak od rana do wieczora i od wieczora do rana. Nie doświadczyła w ogóle lub w niewystarczającym stopniu pozytywnych sytuacji: akceptacji, uznania, aprobaty. Jedynie co znała bardzo dobrze, to krytykę.
 
Jak każde dziecko była bezbronna i budowała dopiero wizję świata i samej siebie. Nasiąkała opiniami o sobie jak gąbka, chłonęła wiedzę – jak inni mnie widzą, jak oceniają, jaka jestem? Poddana ciągłej krytyce, negatywnym komunikatom ze strony rodziców rosła w przekonaniu, że jest „do niczego”, beznadziejna, nieudana. Nie umiała się przed tym obronić. Wierzyła w opinie na swój temat. Cierpiało na tym jej poczucie wartości i samoocena. Trudno jej było uwierzyć w siebie i w swoje możliwości, dostrzec swój potencjał. Zaczynała myśleć o sobie tak samo jak Ci, którzy ją krytykowali. Była surowa zarówno w stosunku do siebie, ale i innych. Dorastała przejmując tendencję do krytykowania i „rozszerzała” ją na innych ludzi wokoło. To właśnie u innych zaczynała dostrzegać jedynie wady, braki, bo przecież nikt nie nauczył jej patrzeć i doceniać tego, co wspaniałe, co się udało, co jest osiągnięciem. Tak jakby miał klapki na oczach i widziała tylko jedną część świata - tę złą.
 
A Ty, ile razy  w ciągu dnia krytykujesz, oceniasz i punktujesz innych, ale też samą siebie? Czy jesteś zadowolona z wyglądu, działania, osiągnięć, czy wciąż jesteś w swojej ocenie niewystarczająco dobra, precyzyjna, ambitna? Ale czy to są oczekiwania Twoje czy innych wobec Ciebie? A może Twój wewnętrzny głos wciąż podpowiada: więcej, więcej, za mało, wciąż za mało… Chciałbyś nieustanne biec do przodu, aby spełniać oczekiwania otoczenia, bo co o Tobie pomyślą. Nieustannie przykręcasz sobie śrubkę. Jesteś  wymagająca, bezwzględna i okrutna, wciąż podnosisz sobie poprzeczkę i traktujesz siebie bez szacunku. Jesteś przesiąknięta oceną i krytyczną postawą wobec siebie. I pomimo że chciałabyś od niej uciec, ona i tak Ciebie dogania i wkrada się w Twój sposób myślenia o sobie, ale i o innych.

A jeśli potkniesz się na drodze, gdy nie doskoczysz do poprzeczki, którą sobie postawiłaś? Jak wówczas postępujesz? Czy zwracasz się do siebie tak, jak zwróciłabyś się do swojej przyjaciółki? Czy jesteś dla siebie wsparciem i darzysz się zrozumieniem? A może brak Ci wyrozumiałości i oskarżasz się, masz pretensje i żal?

Pamiętaj, że nigdy nie jest za późno, by zaopiekować się swoim wewnętrznym dzieckiem, które potrzebuje spokoju, miłości, współczucia. Być może rodzice nie potrafili Ci tego ofiarować, być może nie znalazł się na Twojej drodze ktoś, kto umiałby pokazać, ile jesteś warta. Ale uwierz, że zawsze jest dobry czas na to, by nauczyć się bycia dla siebie przyjacielem, który doda otuchy, zrozumie i pomoże uwierzyć w swoje możliwości. Należy tylko skończyć z krytyczną mową wewnętrzną. Zamienić zwroty: „Nie dam rady”, „Nic nie umiem”, „Jestem do niczego”, na zwroty podtrzymujące na duchu, doceniające trud i wysiłek, motywujące do działania. Przeszłość wpływa na teraźniejszość, ale nie możne warunkować naszego życia. Umiejętność wybaczania sobie swoich niedoskonałości czy ograniczeń jest czymś, nad czym  warto pracować.
 
Nikt z nas nie jest ideałem. Niestety ciężko zaakceptować siebie, gdy od dziecka słyszeliśmy, że nie jesteśmy tacy, jak ktoś, by od nas oczekiwał. Ciężko akceptować siebie i patrzeć ze zrozumieniem i miłością, gdy jesteśmy wciąż wystawieni na konfrontację, szczególnie  w dzisiejszym świecie, gdzie w mediach widzimy osoby wręcz idealne z którymi porównywanie powoduje ciągłą frustrację. Ale od czego zacząć? Co to właściwie znaczy, być dla siebie dobrą, życzliwą, wyrozumiałą?
 
Odpowiedź znalazłam w książce „Nasza nerwowa planeta”, w której Matt Haig uświadamia nam, że świat w którym żyjemy, sprzyja temu, by nas unieszczęśliwić. Ciężko w nim być dla siebie dobrą i życzliwą, ponieważ jesteśmy wręcz skazani na wieczne zamartwianie się tym, co się wokół nas dzieje. Trudno się z tym nie zgodzić, szczególnie mając doświadczenie pandemii, a obecnie wojny, która toczy się za naszą granicą. Ale to nie jedyne nasze zmartwienia. Martwimy się o pracę, o to, by dobrze się prezentować, martwią nas konflikty, zdrowie, inflacja. I pomimo życia wśród innych ludzi, jesteśmy coraz bardziej samotni. Matt Haig wyciąga do nas - czytelników rękę i podaje wskazówki, z których możemy skorzystać, o ile tylko będziemy chcieli. Książka jego autorstwa jest pewnego rodzaju poradnikiem z  którego możemy dowiedzieć się między innymi:
 
- Jak funkcjonować w XXI wieku i nie mieć ataków paniki?
-Jak używać internetu i zachować zdrowe zmysły?
-Jak być szczęśliwym?
- Jak widzieć, co się dzieje w świecie i nie zwariować?
- Jak uniknąć załamania nerwowego w pracy?
 
W książce znalazłam odpowiedź na pytanie: jak być dla siebie dobrą, życzliwą i wyrozumiałą. Poniżej znajduje się dekalog, który przygotowałam również w PDF, abyście mogły go wydrukować i zaglądać do niego codziennie.

Żeby docenić wartość jednego roku, 
zapytaj studenta, który oblał
końcowe egzaminy.
 
Żeby docenić wartość miesiąca,
spytaj matkę, której dziecko
przyszło na świat za wcześnie.
 
Żeby docenić wartość godziny,
zapytaj zakochanych
czekających na to, żeby się zobaczyć.
 
Żeby docenić wartość minuty,
zapytaj kogoś, kto przegapił
autobus lub samolot.
 
Żeby docenić wartość sekundy,
zapytaj kogoś, kto przeżył wypadek.
 
Żeby docenić wartość setnej sekundy,
zapytaj sportowca, który
na olimpiadzie zdobył srebrny medal.
 
Czas na nikogo nie czeka.
Łap każdy moment, który ci został,
bo jest wartościowy.
Dziel go ze szczególnym człowiekiem
- będzie jeszcze więcej wart.
 
​Pochodzenie tego wiersza nie jest znane

Kochani, z okazji Świąt
życzymy Wam zdrowia, miłości i nadziei. Przede wszystkim nadziei,
abyście Jej nigdy nie stracili i każdego dnia z wiarą spoglądali w przyszłość.

„Kiedy myślę o tobie i o tym, jak funkcjonujesz na co dzień, w mojej głowie pojawia się jeden obraz: fascynujące, doskonałe życie, w którym nic nie jest pozostawione przypadkowi. Wewnętrzne życie rozłożone na czynniki pierwsze i dogłębnie przeanalizowane. Wróćmy do analogii z domem – chcę posunąć się w niej jeszcze dalej. Gdybyś była owym domem, cechowałyby cię smukłe i symetryczne linie i wielkie okna od podłogi po sufi z widokiem na równie nieskazitelny krajobraz. Miałabyś starannie rozplanowane pomieszczenia z drogimi meblami – szklanymi stołami, wielkimi lustrami z ciepłym oświetleniem, miękkimi, skórzanymi fotelami i niewysiedzianymi, białymi sofami. Poza tym byłoby w nim pusto. Ale pod domem, gdzie fundamenty powinny spoczywać na nieprzeniknionej skale, panuje wielka, czarna przestrzeń. Dom wzniesiony jest na kruchych kamieniach, a głęboko pod światem, w którym udajesz, że żyjesz, znajduje się inny świat. Mroczny.”*
 
Czy życie wielu z nas nie przypomina takiego domu - podziwianego przez osoby odwiedzające go, które mogą ogrzać się dzięki ciepłu kominka, posilić się przy zastawionym stole i zaznać w tym bezpiecznym miejscu błogiego spokoju? Ale mało kto z gości ma świadomość kryjących się nim tajemnic, mroków, które są pozostałością minionych dni, a czasami nawet lat. Tak się już bowiem dzieje, że w psychice człowieka są zaszyfrowane zapisy historii, często przykrych zdarzeń, o których chciałoby się zapomnieć. Upycha się tam bolesne doświadczenia, które z różnych powodów dają o sobie znać w najmniej spodziewanym momencie i ciężko je zignorować. Są one jak rany, które pozostawiły po sobie trwały ślad w postaci blizny. Niekiedy te ślady są bardzo głębokie i pomimo, iż nie są widoczne gołym okiem, są bardzo kłopotliwe. Osoby, które doświadczyły  traumatycznego zdarzenia – czyli sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia bądź były jego świadkiem - doznały przeszywającej bezradności, bezsilności i często uległy silnemu urazowi psychicznemu. Na takie nagłe sytuacje przecież nikt z nas nie  może się przygotować. A potem… Potem próbujemy przed nimi uciec. Ale czy jest to możliwe...? Z reguły pozostają z nami te przeżycia w postaci zespołu stresu pourazowego i dopadają nas jako tak zwane „flashbacki” czyli obrazy, których nie umiemy wykasować z naszej pamięci. Czasami są to natrętne myśli, a niekiedy koszmary senne. Jesteśmy pobudzeni psychofizjologicznie, drażliwi, mamy napady złości lub agresji, problemy z koncentracją, jesteśmy wrażliwi na bodźce i emocje lub przeciwnie, odznaczamy się chłodem emocjonalnym w kontaktach interpersonalnych, poczuciem bycia pustym w środku. Jakiekolwiek skojarzania, które przypominają traumatyczne zdarzenia wywołują w nas gwałtowne relacje lękowe. Mamy potrzebę unikania wszystkiego, co przypomina nam zdarzenia, które doprowadziły do urazu psychicznego. Chcielibyśmy uciec, ale czy się da?
 
„Biegniesz, szybciej niż kiedykolwiek dotąd, i nawet teraz wiesz, że będziesz tak uciekać do końca życia. Będziesz uciekać, bo nie masz świadomości, że jedyną drogą prowadzącą do wolności jest zaprzestanie tej ucieczki.”*
 
Ślad urazu psychicznego niestety pozostaje na długie lata, czasami trzeba z nim żyć do końca życia. Ci, którzy próbowali uciec i wymazać z pamięci to, co chciałby się za wszelką cenę zapomnieć, wiedzą, że ekstremalne doświadczenia, które stały się ich udziałem, nie zostały bez śladu i spowodowały, że stali się innymi ludźmi. Życie pokazuje, że ucieczka jest bardzo często sukcesem, który jest tylko pozorny, gdyż wymazane zdarzenia wracają ze zdwojoną siłą w postaci odroczonego zespołu pourazowego. Co możemy w takim razie zrobić, by dalej żyć?
 
 
W leczeniu zespołu stresu pourazowego potrzebna jest pomoc specjalisty. Z reguły stosuje się psychoterapię poznawczo-behawioralną, która polega na oswajaniu wraz z pacjentem traumatycznych sytuacji i zinterpretowaniu ich na nowo. Stosuje się też czasami terapię ekspozycyjną, w której przywołuje się traumatyczne zdarzenia w celu redukcji lęku. Terapia przeprowadzona przez właściwą osobę z reguły prowadzi do sukcesu.
 
„To zawsze niezwykłe, kiedy klient trafi a na terapię w odpowiednim momencie, do odpowiedniego terapeuty, a tak właśnie było w naszym przypadku. Warstwy uwarunkowań, traumy, głęboko zakorzenionego bólu i nieprawdy odpadają, ujawniając pod spodem wrażliwą, ale bardzo silną osobę. Oglądanie tego i branie w tym udziału jest naprawdę wyjątkowym doświadczeniem (…) Dokładam wszelkich starań, żeby być bardzo spokojną i wyważoną w rozmowach z klientami. Zależy mi przede wszystkim na przewidywalności i transparentności. Oni zawsze znajdą u mnie te same herbaty, ułożone w dokładnie taki sam sposób. Zawsze zobaczą, że piję wodę, nic więcej. Poza tym staram się zwykle zakładać podobne ubrania i czesać włosy w zbliżony sposób, z wysoko upiętym kucykiem i lekko pofalowanymi końcówkami. Ładnie, ale profesjonalnie. Jestem lustrem, a nie osobą, która w nie patrzy, i na tym trzeba się skoncentrować.”*
 
Lustrem dla bohaterki thrillera psychologicznego ”Idealna terapeutka” stała się Kristina  - osoba będąca profesjonalistką w swoim zawodzie. To spotkanie pacjentki i terapeutki przemieniło życie tych dwóch kobiet. Odkryło to, co schowane było bardzo głęboko.
 
Powieść Alex Dal  przeczytałam jednym tchem. Jak napisał o niej J.S. Monroe jest to thriller całkowicie wciągający, przerażający i sprawnie napisany, z bardzo emocjonującym finałem. I z tym się zgadzam. Czytałam go z wielkim zainteresowaniem czekając, co będzie kryło się za kolejnym zakrętem. A tym, co stanowiło dla mnie największą wartość to przedstawienie nietuzinkowych postaci. Autorka zadbała o rzetelne rysy psychologiczne kobiet, które połączył ze sobą los. Jestem przekonana, że każdy znajdzie w tym thrillerze coś dla siebie i historia bohaterek pozostanie w pamięci każdego czytelnika na długo.
 
 * Fragmenty pochodzą z książki Alex Dahl "Idealna terapeutka", Wydawnictwo Filia, 2022
​